archeoologia, paleologia, antropologia - rozważania laika
czwartek, 26 października 2006
Nowe dowody na wczesne udomowienie konia
onet.pl, 26.10.2006

W trakcie ostatnich prac na stanowisku Krasnyj Jar w Kazachstanie amerykańscy badacze odnaleźli kolejne dowody na wczesne udomowienie konia w tym regionie.Tym razem odkryli związki fosforu pochodzące prawdopodobnie z końskich odchodów wewnątrz pozostałości zagrody - informuje serwis internetowy "EurekAlert".
Ostatnie znalezisko członków amerykańskiej misji badawczej w północnym Kazachstanie jest już kolejnym śladem wczesnego udomowienia konia w tym regionie. W trakcie prac przeprowadzonych 4 lata temu archeolodzy natknęli się na całe szkielety końskie, które mogą świadczyć o istnieniu hodowli oraz ślady tłuszczu z końskiego mleka na fragmencie ceramiki. W ostatnim sezonie pośród pozostałości ok. 160 chat archeolodzy odnaleźli ślady konstrukcji przypominającej zagrodę dla zwierząt. Ziemia wewnątrz zagrody jest wyjątkowo bogata w związki fosforu. Zdaniem badaczy przyczyną takiego składu chemicznego może być wieloletnia obecność końskich odchodów w tym miejscu.
Krasnyj Jar jest stanowiskiem należącym do kultury Botai - mieszkańców euroazjatyckich stepów. Ważna rola jaką pełniły konie w tej kulturze jest niepodważalna, jednak wykazanie, że były to zwierzęta udomowione, jest bardzo trudnym zadaniem dla archeozoologów.
Dotychczas nie znaleziono żadnego fragmentu uprzęży, co nie dziwi badaczy ze względu na rzadkie użycie metalu przez mieszkańców stepów. Oporządzenie koni było zapewne wykonane z rzemieni i skór, które nie zachowały się do czasów obecnych.
Archeolodzy pracujący pod kierownictwem dr Sandry Olsen z Muzeum Historii Naturalnej Carnegie w Pittsburghu natrafili na ślad kolisto ułożonych dołów posłupowych w trakcie szczegółowych badań anomalii elektrycznych i magnetycznych powierzchni stanowiska. Analiza porównawcza ziemi wykazała, że zawartość fosforu jest dziesięciokrotnie większa wewnątrz zagrody w porównaniu do tej spoza ogrodzenia.
"Niezbitym dowodem będzie odnalezienie cząstek tłuszczu lub lipidów bezpośrednio powiązanych z odchodami końskimi w glebie" - powiedziała dr Olsen.
Zdaniem amerykańskiej badaczki istnieje również wiele pośrednich dowodów na udomowienie koni przez członków kultury Botai. Zakładanie całorocznych osad składających się z setek chat w klimacie kontynentalnym nie byłoby możliwe bez źródła wysokobiałkowego pożywienia, jakim prawdopodobnie było mięso i mleko koni.
Archeolodzy znaleźli również wiele śladów, które świadczą o tym, że członkowie kultury Botai transportowali na duże odległości duże i ciężkie przedmioty, takie jak głazy, czaszki zwierząt. Zdaniem amerykańskich specjalistów, również to nie byłoby możliwe bez wykorzystania koni jako zwierząt jucznych.
Zagroda, na której pozostałości natknęli się archeolodzy w Krasnym Jarze, powstała ok. 5600 lat temu. Nie jest to więc najwcześniejszy ślad udomowienia konia na świecie. Za pierwsze miejsce domestyfikacji tego gatunku uważa się ukraińską Derejewkę, gdzie odnaleziono charakterystycznie starte zęby końskie, prawdopodobnie na skutek użycia wędzidła, sprzed 6300 lat.